Vermindering en maatwerk belastingrente 2023

Belastingrente is verschuldigd als een belastingaanslag met een te betalen bedrag, door toedoen van de belastingplichtige zelf, te laat wordt vastgesteld. Een voorbeeld is de situatie waarin een belastingplichtige een jaar te laat de aangifte indient. Over de belastingrente schreven wij eerder een algemeen artikel. Per 2023 is het in bepaalde situaties mogelijk voor de Belastingdienst om meer maatwerk te leveren in de vorm van een vermindering van de belastingrente. Het gaat dan met name om situaties waarin de belastingrenteregeling te hard uitwerkt.

Wat is het probleem met de belastingrente?

Belastingplichtigen klagen al jaren over de belastingrenteregeling. Zo is het rentepercentage fors te noemen en kan een onschuldige vergissing met voorlopige aanslagen, leiden tot enorme rentebedragen. De wetgever haalt zelf het volgende voorbeeld aan, dat ik omwille van de leesbaarheid iets heb vereenvoudigd.

Een voorbeeld

Op 30 juni 2019 legt de Belastingdienst een voorlopige aanslag op voor de inkomstenbelasting 2018 met een te betalen bedrag van € 200.000. Omdat de aanslag is opgelegd voor 1 juli 2019, is belastingrente niet aan de orde.

Op 1 januari 2020 volgt nog een voorlopige aanslag. Deze bedraagt € 120.000 en dus krijgt de belastingplichtige € 80.000 terug. Hierop vindt geen vergoeding van belastingrente plaats.

Op 1 januari 2021 volgt ten slotte de definitieve aanslag. Deze is in lijn met de eerste voorlopige aanslag en bedraagt dus in totaal € 200.000. De belastingplichtige moet dus € 80.000 betalen aan de Belastingdienst. Over dit bedrag is hij belastingrente verschuldigd vanaf 1 juli 2019 tot en met 11 februari 2021.

Bovenstaande komt in de praktijk veel voor en steekt met name omdat over de periode 30 juni 2019 tot en met januari 2020 het gehele bedrag (dus € 200.000) gewoon op de rekening van de Belastingdienst stond.

Mogelijkheden tot maatwerk belastingrente per 2023

De wetgever erkent nu ook dat in dit soort situaties de belastingrenteregeling te hard uitwerkt. Daarom komt er een bepaling op grond waarvan de Belastingdienst de belastingrente in bepaalde situaties mag matigen. Het idee is dat het mogelijk moet zijn om bij het berekenen van de belastingrente, rekening te houden met periodes waarin (delen van) het te betalen bedrag al waren geheven. Bij aparte regeling kunnen situaties worden aangewezen waarin deze regel (ook) werkt. Denk dan aan samenhangende situaties, zoals bij fiscaal partners het geval is. In het eerdere voorbeeld werkt dat als volgt uit.

Aanvulling op het voorbeeld over belastingrente

Het totale rentetijdvak loopt op grond van de huidige wetgeving van 1 juli 2019 tot en met 11 februari 2021. Dat is anderhalf jaar (tot en met 1 januari) en vervolgens nog vermeerderd met de betalingstermijn van zes weken (maakt 11 februari 2021).

Over een periode van zes maanden, namelijk van 1 juli 2019 tot 1 januari 2020, was het gehele bedrag van € 200.000 geheven.

Maatwerk en vermindering belastingrente alleen op verzoek

Het is echter niet allemaal goed nieuws. De wetgever geeft namelijk aan dat de systemen van de Belastingdienst niet op deze bepaling zijn voorbereid. Daardoor zullen veel belastingplichtigen ‘gewoon’ de volle mep aan belastingrente berekend krijgen. Zij moeten vervolgens zelf actie ondernemen om de belastingrente verminderd te krijgen. Dat zal via een bezwaarprocedure of verzoek om ambtshalve vermindering moeten.

Bezwaar tegen belastingrente en proceskostenvergoeding

Naar mijn mening is ingeval dit via een bezwaarprocedure verloopt, een proceskostenvergoeding verschuldigd. Dat de Belastingdienst zaken geautomatiseerd afdoet en daarmee in strijd handelt met wet- en regelgeving, mag immers niet voor rekening en risico van de belastingplichtige komen. De vermindering van de belastingrente is een gevolg van onrechtmatig handelen door de Belastingdienst en reeds daarom is een proceskostenvergoeding op zijn plaats. Men zou zelfs zo ver kunnen gaan om te stellen dat een vergoeding van de werkelijk gemaakte proceskosten passend is. Immers: de Belastingdienst weet dat belastingrente straks vermoedelijk tot een te hoog bedrag is opgelegd.

Maatwerk belastingrente in de loonbelasting en omzetbelasting

De mogelijkheid tot maatwerk geldt per 2023 echter nog niet voor de loonbelasting en de omzetbelasting. De reden hiervoor is erin gelegen dat het in de uitvoering niet mogelijk is om dit ook per 1 januari 2023 te realiseren. Hier ontstaat dus uitsluitend een nadeel voor belastingplichtigen, doordat de overheidssystemen dit niet aankunnen. De wetgever geeft wel aan dat er intussen wordt gewerkt aan de invoering. Voor 2026 lijkt dit echter niet mogelijk te gaan zijn. Waar bij de andere maatwerksituaties belastingplichtigen zelf aan de bel moeten trekken, komt deze mogelijkheid er dus niet voor deze groep belastingplichtigen/inhoudingsplichtigen.

Vermindering en maatwerk belastingrente per 2023

Deze wijziging is er een in de goede richting. In de duidelijk onrechtvaardige situatie zoals in het voorbeeld beschreven, kan de Belastingdienst de rente straks verminderen. Veel rechters deden dat overigens de afgelopen jaren al. Het nadeel is echter dat in hoge mate het doenvermogen van de belastingplichtige op de proef wordt gesteld. Wie de hoogte van zijn aanslag en de berekende rente voor lief neemt, krijgt dus geen compensatie. Alertheid is dus geboden. Wilt u de hoogte van de belastingrente laten beoordelen en/of aanspraak maken op vermindering? Neem dan gerust eens contact met ons op.

 

Bronnen:

Fiscale verzamelwet 2023

Lees ook onze artikelen over:

Belastingrente onterecht wegens schending zorgvuldigheidsbeginsel

Belastingrente