Nieuwe informatiebeschikking na eerdere intrekking soms mogelijk

De informatiebeschikking is ingevoerd om de rechtsbescherming van belastingplichtigen te verbeteren. Over deze beschikking schreef ik eerder al een algemeen artikel. In dit artikel ga ik in op een recente uitspraak van de Hoge Raad over de informatiebeschikking. In deze zaak heeft de Belastingdienst de eerste beschikking ingetrokken, maar kort daarna een nieuwe afgegeven. Is dit toegestaan en zo ja, onder welke voorwaarden?

Hoe zag deze informatiebeschikkingszaak eruit?

In mei 2013 geeft de Belastingdienst een informatiebeschikking af. De belastingplichtige wordt verweten onvoldoende inlichtingen te hebben verstrekt. Dat is een vermeende schending van artikel 47 AWR. In 2015 besluit de Belastingdienst deze beschikking te vernietigen, omdat de belastingplichtige alsnog de gevraagde inlichtingen verstrekt. Een maand later geeft de Belastingdienst een nieuwe informatiebeschikking af. Ditmaal wegens het niet voldoen aan de administratie- en bewaarverplichting. Dat is een vermeende schending van een ander artikel, namelijk artikel 52 AWR.

Geschil over nieuwe informatiebeschikking

De belastingplichtige vindt dat deze tweede informatiebeschikking onhoudbaar is. Het vernietigen van de eerste beschikking en daarna afgeven van een nieuwe, is in strijd met het verbod van détournement de pouvoir. Dat wil zoveel zeggen als dat de Belastingdienst misbruik maakt van haar bevoegdheden en deze aanwendt met een ander doel dan waarvoor deze zijn bedoeld. Ook meent de belastingplichtige dat de administratie voldoende deugt. De Belastingdienst is uiteraard van mening dat de gang van zaken in orde is.

Rechtbank over de tweede informatiebeschikking

In 2019 spreekt de rechtbank zich over deze zaak uit. Zij geeft aan dat geen sprake is van misbruik van bevoegdheid. De eerste informatiebeschikking zag namelijk op een andere schending dan de tweede beschikking. De rechtbank ziet daarom geen probleem. Ook acht de rechtbank het voldoende aannemelijk dat de administratie niet deugt. De belastingplichtige trekt dus aan het kortste eind.

Tweede informatiebeschikking ook in hoger beroep aanvaard

De belastingplichtige gaat tegen de uitspraak van de rechtbank in hoger beroep. Dat hoger beroep dient in 2021. De argumentatie is hetzelfde: schending van het verbod van détournement de pouvoir door de Belastingdienst. Ook het gerechtshof is echter van mening dat daarvan geen sprake is. De eerste informatiebeschikking zag op het niet verstrekken van informatie en de tweede op het voeren van een ondeugdelijke administratie. Er is geen rechtsregel die deze gang van zaken verbiedt. Ook komt het hof tot de conclusie dat de administratie onvoldoende is. Daarmee blijft de uitspraak van de rechtbank dus overeind.

Advocaat-generaal buigt zich over informatiebeschikking

De advocaat-generaal buigt zich nog in 2021 over deze zaak. Hij geeft als uitgangspunt aan dat de Belastingdienst geen informatiebeschikking mag afgeven als dit in strijd is met een algemeen beginsel van behoorlijk bestuur. Tot deze beginselen behoort ook het verbod van détournement de pouvoir. Ook geeft hij aan dat zijn inziens de ondergrens daar ligt waar, zonder relevante wijziging in feiten of omstandigheden, een vrijwel identieke beschikking wordt genomen. Kortom: tweemaal dezelfde informatiebeschikking afgeven is niet toegestaan. Dat speelt hier echter niet, omdat de twee beschikkingen op verschillende schendingen zien.

Hoge Raad rondt zaak over tweede informatiebeschikking af

In oktober 2022 rondt de Hoge Raad de zaak vervolgens af. Hij geeft eerst aan dat de Belastingdienst niet voor dezelfde tekortkoming(en) waarop een eerdere informatiebeschikking zag, nogmaals een beschikking mag afgeven. Dat doet zich bijvoorbeeld voor als het om dezelfde informatievraag gaat. Die situatie was hier niet aan de orde, omdat het een andere tekortkoming betreft. De Belastingdienst moet zich houden aan de algemene beginselen van behoorlijk bestuur, maar het afgeven van een tweede informatiebeschikking, wegens een andere schending, is niet direct in strijd met deze beginselen. Daarbij telt ook mee dat de Belastingdienst pas na het verkrijgen van inlichtingen als gevolg van de eerste informatiebeschikking, een goed standpunt over de administratie in kon nemen.

Informatiebeschikking en administratieverplichting

De informatiebeschikking wegens het vermeend niet voldoen aan de administratie- en bewaarverplichting is al langer onderwerp van discussie. Kern van de rechtsbescherming van de informatiebeschikking is erin gelegen dat belastingplichtigen een hersteltermijn krijgen geboden. Bij het niet verstrekken van inlichtingen is dat goed denkbaar. Immers: die kunnen vaak alsnog worden verstrekt. Het achteraf herstellen van een gebrekkige administratie is echter niet of nauwelijks mogelijk. De beschikking functioneert dan onvoldoende en levert vooral vertraging op. Hopelijk wordt komend jaar, met de aangekondigde wet aanpassing informatiebeschikking, de beschikking wegens schending van de administratieverplichting afgeschaft.

Advies informatiebeschikking en Belastingdienst

Ontvangt u een informatiebeschikking of kondigt de Belastingdienst deze aan? De gevolgen kunnen zeer groot zijn. Een onherroepelijke (vaststaande) beschikking leidt tot omkering en verzwaring van de bewijslast. Dat brengt u in een vrijwel ondoenlijke bewijspositie. Wacht daarom in deze situatie niet te lang en neem contact op met een fiscaal-jurist. Vragen? Neem gerust contact met ons op.

 

Bronnen:

Rechtbank Noord-Nederland 23 juli 2019 (ECLI:NL:RBNNE:2019:5863)

Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden 9 februari 2021 (ECLI:NL:GHARL:2021:1164)

Conclusie van de Advocaat-Generaal van 25 november 2021 (ECLI:NL:PHR:2021:1105)

Hoge Raad 14 oktober 2022 (ECLI:NL:HR:2022:1439)

Lees ook onze artikelen over:

De informatiebeschikking

De suppletieverplichting in de omzetbelasting

Zie ook onze overzichtspagina: formeel belastingrecht en fiscaal procesrecht

 

Fiscale vraag?

Hebt u een fiscale vraag of deskundig fiscaal advies nodig? Neem dan gerust eens vrijblijvend contact met ons op via onderstaand formulier.