Aanleg fundering en kwalificatie als bouwterrein voor de btw (Lomoco Development e.a. C-594/23)

Over de vraag of een terrein kwalificeert als bouwterrein is in de loop van de jaren regelmatig geprocedeerd. Van een bouwterrein is sprake als het onbebouwde grond betreft die is bestemd om te worden bebouwd met een of meer gebouwen. Zodra er een gebouw op het terrein staat, zal van een bouwterrein in principe geen sprake meer zijn. In 2024 heeft het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ) zich uitgelaten over de vraag of een terrein waarop slechts een fundering is aangelegd voor woningbouw, kwalificeert als btw-bouwterrein. Dit is de zaak Lomoco Development e.a. In dit artikel behandel ik dat arrest van 7 november 2024. In het arrest oordeelt het HvJ dat de enkele aanwezigheid van een fundering niet leidt tot de aanwezigheid van een gebouw voor de btw.

NSS verkoopt terreinen met fundering voor de bouw van woningen

NSS is een van de betrokken vennootschappen en verkrijgt in 2006 een kampeerterrein. In 2008 vindt een opsplitsing in verschillende percelen plaats en in 2009 zijn op een aantal percelen aansluitingen voor elektriciteit, water, verwarming en riolering geïnstalleerd. In 2010 worden funderingswerkzaamheden verricht. NSS draagt de eigendom van zestien percelen met prefab funderingen in januari 2015 over. Daarna vindt de doorverkoop aan particulieren plaats. Op vijf van de percelen is vervolgens een woning gebouw op de aangelegde fundering. Op acht percelen zijn woningen gekomen zonder van die fundering gebruik te maken. De laatste drie percelen bevatten alleen de aangelegde fundering, maar geen gebouwen. Volgens de Deense belastingdienst is sprake van zestien bouwterreinen en is btw verschuldigd. De belastingplichtige meent dat de funderingen kwalificeren als een (deel van een) ‘gebouw’ voor de btw. De procedure die hieruit voortvloeit leidt tot een prejudiciële vraag.

Prejudiciële vraag over de kwalificatie als btw-bouwterrein na aanleg fundering

De Deense rechter heeft één vraag geformuleerd voor het HvJ:

1. Is er sprake van een bouwterrein als op het leveringsmoment van een terrein daarop een prefab fundering is aangebracht en waarop pas later door andere eigenaar een woning wordt gebouwd?

Samengevat is de vraag of een terrein met uitsluitend een fundering voor woningbouw kwalificeert als een bouwterrein voor de btw.

Hof plaatst discussie over fundering in bredere discussie over het bouwterrein

Het HvJ merkt eerst op dat enkel de levering van een onbebouwd terrein dat niet is bestemd als ondergrond voor een opstal van btw is vrijgesteld. Daarbij is ook het begrip ‘gebouw’ van belang. Dat volgt uit het Icade Promotion arrest (lees hier meer over die zaak). Een terrein met een bouwwerk dat kwalificeert als een gebouw kan geen bouwterrein zijn. Een gebouw is elk bouwwerk dat vast met de grond is verbonden. In deze zaak gaat het over terreinen waarop enkel de fundering voor woningbouw is aangelegd. Om te bepalen of Lomoco Development e.a. een dergelijk terrein als bouwterrein mogen aanmerken is daarom van belang of de funderingen als zodanig een ‘gebouw’ of ‘deel van een gebouw’ vormen.

Fundering leent zich niet voor zelfstandige ingebruikneming en is geen gebouw

Het HvJ grijpt nogmaals terug op het arrest Icade Promotion en geeft aan dat het bouwrijp maken van terreinen, zoals de aansluiting op nutsvoorzieningen, niet tot gevolg heeft dat (juridisch) een gebouw ontstaat. Daarna wijst het HvJ erop dat om te kunnen spreken van een (deel van een) gebouw het gebouwde zich moet lenen voor een eerste ingebruikneming. Op het moment dat dat mogelijk is gaat een product over van het productieproces (bouw) naar de consumptiefase. Funderingen voor woningbouw kwalificeren op grond van deze regels niet als (deel van een) gebouw. Een fundering kan weliswaar essentieel zijn voor een gebouw, maar vormt op zichzelf voor de btw geen gebouw of gedeelte daarvan, omdat het zich niet leent voor ingebruikneming.

Terrein met slechts een aangelegde fundering kwalificeert als bouwterrein

Het oordeel van het HvJ is duidelijk. Als op een terrein uitsluitend funderingen zijn aangelegd, dan is er nog geen sprake van een gebouw of gedeelte van een gebouw. Als die grond is bestemd om te worden bebouwd met een of meer gebouwen, is daarom sprake van een bouwterrein voor de btw, ondanks de aanwezigheid van de fundering.

Advisering over vastgoedtransacties in de btw

In de loop van de jaren heeft het HvJ zich regelmatig uitgelaten over vastgoedbegrippen in de btw. Het gaat dan bijvoorbeeld over gebouwen, bouwterreinen, onbebouwde terreinen en onroerend goed. Toch blijft het in de praktijk van belang om elk dossier op zijn eigen inhoud te beoordelen, temeer omdat de financiële belangen vaak groot zijn. Hebt u vragen over dit onderwerp? Neem dan gerust eens vrijblijvend contact met ons op.