Het arrest Versãofast over de btw-vrijstelling bij (krediet)bemiddeling (T-657/24)

In de btw geldt voor de bemiddeling bij verschillende soorten transacties een vrijstelling. Het gaat dan bijvoorbeeld om de bemiddeling bij kredietverlening, maar ook om de bemiddeling bij aandelentransacties. Omdat btw-vrijstellingen strikt moeten worden uitgelegd, is het van belang om scherp te hebben wat het begrip ‘bemiddeling’ voor de btw precies inhoudt. Hierover zijn in de loop van de jaren diverse arresten gewezen. Op 26 november 2025 is een nieuw arrest gewezen dat gaat over dit vraagstuk. In dit artikel behandel ik de zaak Versaofast (T-657/24) over het begrip bemiddeling in de btw. Hoewel deze zaak specifiek gaat over de bemiddeling bij kredietovereenkomsten, is de uitleg van het begrip bemiddeling breder toepasbaar.

Versãofast verrichten diensten inzake kredietverlening

Versãofast oefent kredietbemiddelingsactiviteiten uit. Hiervoor heeft de Portugese centrale bank een machtiging afgegeven. Versãofast sluit overeenkomsten met kredietinstellingen. Op grond van deze overeenkomst verricht Versãofast diensten voor (potentiële) klanten. Tot haar diensten behoren onder meer het:

• Zoeken van klanten.
• Toelichten van de voorwaarden.
• Verzamelen, analyseren en doorsturen van documenten.
• Het regelen van de communicatie tussen de kredietinstelling en de klant.

Versãofast is zelf geen partij bij de overeenkomst die tot stand komt. Ook heeft zij geen invloed op de inhoud van kredietofferten en de uiteindelijke keuze van de klant. De klant is nooit verplicht een contract te sluiten. Versãofast ontvangt een vergoeding op provisiebasis. De vergoeding is afhankelijk van de uiteindelijk gesloten overeenkomsten en wordt mede bepaald op basis van een kwaliteitsfactor. Er ontstaat een discussie over de verschuldigdheid van btw. Centraal staat de vraag of de btw-vrijstelling wegens bemiddeling van toepassing is.

De kern van de prejudiciële vraag

Versãofast meent dat de btw-vrijstelling niet van toepassing is. Zij meent onder meer dat:

• De diensten slechts adviserend en informatief zijn.
• Zij niet actief onderhandelt over de inhoud van de overeenkomst.
• Zij zelf geen bevoegdheid heeft om kredieten te sluiten.
• De provisie ziet op het werven van de klanten en niet op de kredietbemiddeling.

De Portugese belastingdienst heeft een ander standpunt ingenomen en meent dat de diensten van Versãofast onlosmakelijk verbonden zijn met het sluiten van kredietovereenkomsten. De verwijzende rechter heeft een prejudiciële vraag gesteld die in twee delen uiteenvalt:

1. Vallen de diensten van een partij als Versãofast onder de btw-vrijstelling voor kredietbemiddeling?
2. Als dat het geval is, maakt het dan uit dat de dienstverlener niet namens de bank mag handelen, geen invloed heeft op de voorwaarden en de klant steeds vrij is in zijn uiteindelijke keuze?

Gerecht (2025): Het begrip ‘bemiddeling’ in de btw

Er geldt een btw-vrijstelling voor het bemiddelen bij kredieten. Onder bemiddeling vallen diensten gericht op het doen sluiten van een contract tussen twee partijen, waarbij de tussenpersoon (bemiddelaar) zelf geen inhoudelijk belang heeft. De werkzaamheden van een bemiddelaar bestaan doorgaans uit het wijzen op de mogelijkheid om een contract te sluiten, het leggen van contact en het voeren van onderhandelingen namens een van de partijen. De werkzaamheden worden als ‘afzonderlijke tussenkomst’ vergoed. Van bemiddeling is geen sprake als:

• De dienst geen wijzigingen aanbrengt in de rechtsbetrekking en financiële relatie tussen partijen.
• Er enkel informatie over een (financieel) product is verstrekt.

Bij kredietbemiddeling in het bijzonder staat de aard en het doel van de dienst centraal en niet de contractuele relatie tussen de dienstverlener en de partij bij de kredietovereenkomst. Dat een van de partijen vooraf de kredietvoorwaarden al heeft vastgesteld, betekent niet dat er geen sprake kan zijn van bemiddeling.

Gerecht (2025): Btw-bemiddeling en dienstverlening door Versãofast

Het Gerecht gaat in de uitspraak in op de diensten van Versãofast. Volgens het Gerecht zijn veel van de diensten afzonderlijk eenvoudig. Gezamenlijk beschouwd zien de diensten echter op het nodige doen om te zorgen dat er een contract tot stand komt. Een relevante indicator daarbij is dat de vergoeding afhankelijk is van de daadwerkelijke sluiting van een kredietovereenkomst. Hiermee lijkt het Gerecht te impliceren dat het overeenkomen van een succes fee een bevestiging kan zijn van het oorzakelijke verband tussen de dienstverlening en het sluiten van de overeenkomst. Het is daarbij, zoals al aangegeven, niet van belang dat Versãofast geen invloed heeft op de inhoud van de overeenkomst. Ook vereist bemiddeling niet dat de bemiddelaar (Versãofast) gemachtigd is om contractuele bepalingen vast te stellen. Dat geldt ook voor het feit dat Versãofast niet mag handelen in naam en voor rekening van de kredietinstelling.

Gerecht (2025): Dienstverlening Versãofast kwalificeert als bemiddeling voor de btw

Volgens het Gerecht kan de dienstverlening van Versãofast kwalificeren als bemiddeling in de zin van de btw-vrijstelling. Het gaat dan om situaties waarin de dienstverlener klanten helpt bij het afsluiten van een kredietovereenkomst en daarbij de klant werft, uitleg geeft, informatie verzamelt en namens de klant communiceert. Dat de dienstverlener zelf geen enkele invloed heeft op de voorwaarden van de overeenkomst doet daaraan niet af. Dat geldt ook voor het feit dat de dienstverlener niet namens de partij mag handelen. Centraal staat de aard en het doel van de dienstverlening en de vraag of deze is gericht op de totstandbrenging van een overeenkomst. Is dat het geval, dan is sprake van bemiddeling. De overweging van het Gerecht waaruit lijkt te volgen dat een succes fee een belangrijke indicator is van een oorzakelijk verband tussen de dienst en het sluiten van een contract, is in bredere zin relevant. Van btw-vrijgesteld is immers niet alleen kredietbemiddeling, maar ook bemiddeling bij aandelentransacties. Over dit laatste onderwerp bestaat regelmatig discussie.

Advisering bij discussies over bemiddeling voor de btw

Met het arrest Versãofast is door het Gerecht weer een stuk inhoud gegeven aan het begrip bemiddeling. In elk geval is niet relevant of de bemiddelaar invloed heeft op de voorwaarden, namens de partij mag handelen en of een beperking van de contractsvrijheid van toepassing is. Er is geen reden om aan te nemen dat deze uitgangspunten niet gelden bij bemiddeling in andere situaties, mits de toepassing ervan in de rede ligt. In de praktijk ontstaan vaak discussies over de vraag of bemiddeling aan btw is onderworpen of niet. Hebt u vragen over dit onderwerp? Neem dan gerust eens vrijblijvend contact met ons op.