Diensten door huisarts voor stichting die geïntegreerde eerstelijnszorg organiseert niet vrijgesteld van btw

De zorg die huisartsen aan hun eigen patiënten leveren is btw-vrijgesteld. Hierop is de medische vrijstelling van toepassing. Het kan ingewikkelder worden als er samenwerkingsverbanden ontstaan. Een voorbeeld van zo’n samenwerkingsverband is een stichting die zich richt op het organiseren van geïntegreerde eerstelijnszorg. Via een dergelijk samenwerkingsverband leveren zorgverleners met een verschillende disciplinaire achtergrond in samenhang de zorg voor de patiënt. In een recente zaak ging het om een huisarts die voor een dergelijke stichting diensten verricht. Hij is van mening dat zijn diensten voor de stichting die geïntegreerde eerstelijnszorg coördineert en faciliteert btw-vrijgesteld zijn. Het gerechtshof was het hier niet mee eens. Op 3 oktober 2025 heeft de Hoge Raad zich eveneens in het nadeel van de belastingplichtige uitgesproken. In dit artikel behandel ik deze zaak.

Huisarts levert diensten aan stichting die geïntegreerde eerstelijnszorg coördineert

De belastingplichtige in deze zaak heeft een huisartsenpraktijk. Voor de diensten aan zijn patiënten is hij eerstelijnszorgaanbieder. Deze diensten zijn btw-vrijgesteld. Daarnaast is de belastingplichtige actief voor een stichting die geïntegreerde (multidisciplinaire) eerstelijnszorg aanbiedt. Via het samenwerkingsverband (de stichting) maken zorgverleners met elkaar afspraken over de inhoud van aan bepaalde patiënten te verlenen zorg en de onderlinge afstemming daarover. Met deze stichting is de belastingplichtige een samenwerkingsovereenkomst aangaan. Hij is er niet in dienst en de stichting heeft verder ook geen personeel. Op basis van deze overeenkomst verricht de belastingplichtige voor de stichting coördinerende en ondersteunende werkzaamheden. De vraag die centraal staat is of de vergoeding die de belastingplichtige hiervoor ontvangt is vrijgesteld van btw.

Standpunten belastingplichtige over btw op diensten voor stichting

De belastingplichtige is op verschillende gronden van mening dat zijn prestaties voor de stichting btw-vrijgesteld zijn.

• De zorg aan zijn ‘eigen’ patiënten valt onder de medische vrijstelling en is daarom btw-vrijgesteld. Volgens de belastingplichtige is dit zijn hoofdactiviteit. De werkzaamheden die verband houden met de geïntegreerde eerstelijnszorg (via de stichting) gaan volgens hem in deze hoofdactiviteit op en zijn daarom ook btw-vrijgesteld. Dit komt volgens hem onder meer omdat alle werkzaamheden in het belang van de patiënt zijn verricht.
• Als dat niet het geval zou zijn, dan is de btw-vrijstelling wegens sociale of culturele diensten van toepassing. Deze vrijstelling is van toepassing op samenwerkingsverbanden die multidisciplinaire eerstelijnszorg verrichten en die worden bekostigd op grond van de Zorgverzekeringswet en die nader zijn beschreven in bepaalde beleidsregels.

Het gerechtshof wees beide argumenten af en oordeelde dat er geen btw-vrijstelling van toepassing is. De Hoge Raad heeft zich nu over deze zaak gebogen.

Hoge Raad (2025): Geen btw-samengestelde prestaties door huisarts

De Hoge Raad kijkt eerst of sprake is van één samengestelde prestatie waarbij de activiteiten voor de stichting opgaan in de hoofdactiviteit die onder de medische vrijstelling valt. Daarbij geldt als hoofdregel dat elke prestatie afzonderlijk wordt beoordeeld, tenzij deze als één enkele, ondeelbare prestatie moeten worden beschouwd. Dat is bijvoorbeeld zo als de ene prestatie ondergeschikt is en daarom opgaat in de andere. De Hoge Raad geeft aan dat het in beginsel niet mogelijk is om via deze route aan verschillende afnemers verrichte prestaties samen te nemen. Dat zou hier wel het geval zijn, omdat de belastingplichtige prestaties voor de stichting wil laten opgaan in prestaties voor zijn patiënten. Tenzij sprake is van fraude of misbruik van recht, is dit niet mogelijk. Er is daarom geen sprake van één ondeelbare prestatie.

Hoge Raad (2025): Geen btw-vrijgestelde sociale of culturele dienst voor stichting

Dan resteert de vraag of de vrijstelling voor leveringen en diensten van sociale of culturele aard van toepassing is. De Hoge Raad constateert dat deze vrijstelling niet verder gaat dan het vrijstellen van het bedrag dat het samenwerkingsverband (stichting) inhoudt voor de organisatie van de eerstelijnszorg. Diensten van derden, zoals in dit geval de belastingplichtige, voor de stichting vallen niet onder de vrijstelling. Ook dit argument van de belastingplichtige houdt daarom geen stand.

Advies over btw-vrijstelling, stichting en eerstelijnszorg

Het correct toepassen van btw-vrijstellingen is in de praktijk niet altijd eenvoudig. Een deel van de veelvoorkomende problematiek is in deze zaak terug te zien. Het gaat dan over het juist kwalificeren van de leveringen en diensten en de vraag of deze binnen de kaders van een bepaalde vrijstelling vallen. Hebt u vragen over dit onderwerp? Neem dan gerust eens vrijblijvend contact met ons op.