Geen herverdeling van box 3-grondslag in de inkomstenbelasting bij achterwaartse verliesverrekening

In de inkomstenbelasting kunnen belastingplichtigen bepaalde posten onderling verdelen (de verdeelbare posten). Dit zijn bijvoorbeeld de geheven dividendbelasting, de hypotheekrenteaftrek en de grondslag sparen en beleggen (box 3). Zolang de aanslag van ten minste één van de belastingplichtigen niet onherroepelijk vaststaat, is het mogelijk de gekozen verdeling aan te passen. De Hoge Raad heeft recent geoordeeld over deze regels. Daarbij gaat het om een verlies dat na het onherroepelijk vast komen te staan van een aanslag, achterwaarts wordt verrekend. Een dergelijke achterwaartse verliesverrekening kan tot een uitkomst leiden die maakt dat de oorspronkelijk gekozen verdeling niet langer de meest optimale is. Volgens het gerechtshof is het dan toch mogelijk om een vermindering van de aanslag toe te kennen, ondanks het onherroepelijk vaststaan van de beide aanslagen. Op 12 juni 2026 heeft de Hoge Raad door deze zienswijze een streep gezet (ECLI:NL:HR:2026:913). Een achterwaartse verliesverrekening leidt niet tot de mogelijkheid om de verdeelbare posten opnieuw te verdelen als beide aanslagen onherroepelijk vaststaan. Het ging in deze zaak specifiek om een gewenste herverdeling van de box 3-grondslag.

Achterwaartse verliesverrekening leidt tot verzoek om herverdeling box 3-grondslag

De belanghebbenden in deze zaak zijn getrouwd en fiscaal partners voor de inkomstenbelasting. In 2016 legt de inspecteur de aanslagen inkomstenbelasting over het jaar 2015 op. Bij een van de belanghebbenden is er in 2018 sprake van een ondernemingsverlies. In 2020 stelt de inspecteur dit verlies ook formeel vast. Vervolgens past de inspecteur achterwaartse verliesverrekening voor deze belanghebbende toe. Dat resulteert in een vermindering van de aanslag inkomstenbelasting over het jaar 2015. Als gevolg van deze vermindering bij een van hen, willen de beide partners de box 3-grondslag opnieuw tussen hen verdelen. Daaraan wil de inspecteur niet meewerken, omdat de aanslagen onherroepelijk vaststaan. De vraag is of dit terecht is.

Gerechtshof kent vermindering toe omdat dat de wetgever dit gevolg niet had voorzien

Het gerechtshof oordeelde dat de inspecteur het op basis van de wettekst bij het juiste eind heeft. Hij wijst erop dat een herverdeling van de grondslag niet mogelijk is als de aanslagen op het moment van het verzoek al onherroepelijk vaststaan. De wettekst biedt volgens het gerechtshof geen ruimte om een uitzondering aan te nemen in de situatie dat sprake is van een achterwaarts verrekend verlies. Toch komt het gerechtshof tot het oordeel dat de aanslag van de belanghebbende moet worden verminderd. Daaraan legt het gerechtshof ten grondslag dat de wetgever niet heeft voorzien dat als gevolg van een dergelijke achterwaartse verliesverrekening het inkomen zodanig wijzigt dat een eerder benutte heffingskorting niet of minder kan worden benut. Als dan een vermindering niet mogelijk is omdat de aanslag onherroepelijk vaststaat, treedt een niet voorzien gevolg op, aldus het gerechtshof.

Advocaat-generaal concludeert over herverdeling verdeelbare posten in de inkomstenbelasting

De advocaat-generaal heeft in deze zaak een lezenswaardige conclusie geschreven (ECLI:NL:PHR:2024:1185 & ECLI:NL:PHR:2024:1135). Daarin valt onder andere het volgende te lezen:

• Achterwaartse verliesverrekening en een ambtshalve vermindering maken geen inbreuk op de onherroepelijke status van een aanslag.
• De wet bepaalt duidelijk dat een herverdeling niet mogelijk is als beide aanslagen onherroepelijk vaststaan. De uitzonderingsregeling ziet op de situatie dat een van beide aanslagen nog niet onherroepelijk vaststaat.
• Het buitentoepassing laten van deze wettelijke bepaling is alleen aan de orde als er een bijzondere omstandigheid is die niet of niet volledig is verdisconteerd in de afwegingen van de wetgever en die tot gevolg heeft dat toepassing van de wet zodanig in strijd is met algemene rechtsbeginselen of ongeschreven recht, dat buitentoepassing moet plaatsvinden.
• Toepassing van achterwaartse verliesverrekening is geen bijzondere omstandigheid zoals hiervoor beschreven. Het niet mogen herzien van de verdeelbare posten is wettelijk niet bijzonder en niet strijdig met algemene rechtsbeginselen of ander ongeschreven recht.
• De beperking van de mogelijkheid tot herverdeling in het geval van achterwaartse verliesverrekening strookt volgens de A-G wel met wat de wetgever heeft voorzien of heeft bedoeld.

Hoge Raad: geen herverdeling verdeelbare posten bij achterwaartse verliesverrekening inkomstenbelasting

De Hoge Raad heeft weinig woorden nodig om zijn arrest te wijzen. Onder verwijzing naar de conclusie van de advocaat-generaal oordeelt hij dat er geen sprake is van een bijzondere omstandigheid die buitentoepassing rechtvaardigt. Dat betekent dat de staatssecretaris in het gelijk wordt gesteld.

Herverdeling verdeelbare posten na achterwaartse verliesverrekening: de wetgever aan zet?

Met dit arrest van de Hoge Raad is duidelijk hoe de Belastingdienst moet omgaan met verzoeken tot het wijzigen van de verdeling van verdeelbare posten naar aanleiding van achterwaartse verliesverrekening. De hoofdregel dat een inbreuk niet mogelijk is als beide aanslagen onherroepelijk vaststaan is leidend. Dat geldt ook als de uitkomst in individuele gevallen onrechtvaardig aanvoelt. Een eventuele wijziging in deze regel zal vanuit de wetgever moeten komen. Hebt u vragen naar aanleiding van dit arrest? Neem dan gerust vrijblijvend contact met ons op.