De positie van een aandeelhouder in een familiebedrijf in het nieuwe box 3-stelsel (Wet werkelijk rendement box 3)

In de nota naar aanleiding van het verslag bij de Wet werkelijk rendement box 3 gaat de wetgever onder andere in op de positie van aandeelhouders in familiebedrijven. Door verschillende fracties zijn hierover vragen gesteld. Het gaat dan bijvoorbeeld om het feit dat voor aandelen in startende ondernemingen een vermogenswinstbelasting gaat gelden en voor aandelen in familiebedrijven een vermogensaanwasbelasting. Vooralsnog lijkt het er niet op dat de wetgever bereid is hierin een tegemoetkoming te doen. In dit artikel behandel ik enkele van de vraagpunten en de reactie van de wetgever over het bezit van aandelen in een familiebedrijf in het nieuwe box 3-stelsel (per 2028).

Het onderscheid tussen familiebedrijven en startende ondernemingen in box 3

De wetgever is in zijn algemeenheid gevraagd naar de reden dat voor familiebedrijven niet is gekozen voor een vermogenswinstbelasting, terwijl dat voor aandelen in startende ondernemingen wel het geval is. Volgens de wetgever zou een dergelijke uitzondering voor familiebedrijven echter leiden tot staatsteun. Hierover is extern juridisch advies ingewonnen. De brede definitie van een ‘familiebedrijf’ leidt tot een hele diverse doelgroep met grote onderlinge verschillen. De juridische relevante vraag die dan opkomt is waarom voor aandeelhouders in een familiebedrijf andere regels gelden dan voor aandeelhouders in een niet-familiebedrijf. Volgens de wetgever bestaat dat probleem niet bij startende ondernemingen. Deze zijn via een definitie goed af te bakenen. Ook is er een degelijke rechtvaardiging voor een uitzondering op de hoofdregel van een vermogensaanwasbelasting.

Jaarlijkse waarderingsproblematiek voor aandeelhouders in box 3

Een ander punt is de jaarlijkse waarderingsproblematiek. Een goede waardering is namelijk nodig om de vermogensaanwas op de juiste manier te kunnen berekenen. De vraag is of dit leidt tot een disproportionele administratieve lastenverzwaring. Deze vraag wordt door de wetgever nauwelijks beantwoord. Hij verwijst naar de huidige systematiek waarin het ook nodig is om dergelijke bezittingen op de juiste waarde te stellen. Dat betekent dat de administratieve lasten niet toenemen vanaf 2028. Het had de wetgever naar mijn mening gesierd als hij bij de beantwoording van deze vraag meer aandacht had gehad voor de al dan niet reeds bestaande administratieve lasten die hiermee gepaard gaan.

Aandelen in een familiebedrijf en het jaarlijks betalen van belasting in box 3

Het feit dat aandelen in een familiebedrijf onder de vermogensaanwasbelasting vallen, leidt ertoe dat belastingplichtigen jaarlijks belasting zijn verschuldigd over ongerealiseerde waardestijgingen. Waardedalingen leiden tot een meestal verrekenbaar verlies. Het gevolg is dat er jaren kunnen zijn waarin belasting is verschuldigd, terwijl geen voordelen in geld zijn genoten. De wetgever wijst echter op een onderzoek dat hierna is gedaan. Daaruit leidt hij af dat het overgrote deel van de belastingplichtigen hierdoor niet met betalingsproblemen wordt geconfronteerd. Voor zover dat wel het geval is, zijn er betalingsregelingen mogelijk.

Wetgever toont (nog) weinig bereidheid tot wijziging regels voor box 3-familiebedrijven

De wetgever lijkt vooralsnog niet bereid om een regeling te introduceren voor aandeelhouders met een klein belang in een familiebedrijf in box 3. Met name de – terecht – gesignaleerde jaarlijkse waarderingsproblematiek geeft daartoe wel aanleiding. Dat geldt overigens niet alleen voor familiebedrijven, maar in feite voor alle box 3-aandeelhouders die geen aandelen in startende ondernemingen bezitten. Hopelijk komt de wetgever op korte termijn nog met een oplossing of handreiking hiervoor. Hebt u vragen over dit onderwerp? Neem dan gerust eens vrijblijvend contact met ons op.