De wijzigingen in de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) per 2026

De afgelopen jaren heeft de wetgever een aantal wijzigingen aangebracht in de bedrijfsopvolgingsfaciliteiten (BOF) in de erf- en schenkbelasting en in de inkomstenbelasting. In de inkomstenbelasting gaat het om de zogeheten doorschuifregelingen. Ook per 1 januari 2026 verandert de regeling op een aantal punten weer. Het betreft een tweetal antimisbruikbepalingen, een belangrijke versoepeling voor herstructureringen en een maatregel over het salderen van de schuld bij een terbeschikkingstelling. De oorspronkelijke plannen waren ambitieuzer, maar er zijn een aantal maatregelen afgevallen. In dit artikel behandel ik de wijzigingen in de BOR per 2026.

Verlenging bezitseis voor de oudere ondernemer (rollator-constructies)

Deze maatregel ziet op het bestrijden van zogenoemde ‘rollator-constructies’. Dat zijn structuren waarin vermogenden niet-ondernemingsvermogen omzetten in ondernemingsvermogen door op (zeer) hoge leeftijd een onderneming te starten. Een bekend voorbeeld is de 92-jarige moeder die toetrad tot een maatschap met haar kinderen. Om dit soort structuren te bestrijden komt de wetgever met een verlengde bezitstermijn voor de erflater of schenker die de AOW-gerechtigde leeftijd ruimschoots heeft bereikt. In de wetsgeschiedenis komt duidelijk naar voren dat de wetgever heeft geworsteld met het vinden van de juiste balans, omdat niet elke oudere ondernemer een misbruikstructuur probeert neer te zetten. Uiteindelijk heeft de wetgever ervoor gekozen om de verlenging van de bezitstermijn toe te passen. De startmomenten van de verlengde termijn zijn als volgt:

• Voor erflaters de AOW-leeftijd plus drie jaar.
• Voor schenkers de AOW-leeftijd plus zeven jaar.

De verlenging bedraagt steeds een half jaar per jaar.

Voorbeeld 1. Rollator-constructie en verlengde bezitstermijn

Johan is in 2029 74,5 jaar oud. Hij besluit op dat moment om een deel van zijn onderneming te schenken. Aan de voorwaarden voor de bedrijfsopvolgingsfaciliteiten is voldaan, maar de vraag is hoe de verlengde bezitstermijn hier uitpakt. In 2029 ligt de AOW-leeftijd op 67 jaar en 3 maanden. De uitwerking is dan als volgt. De verlengde bezitstermijn gaat voor Johan als schenker lopen vanaf het moment dat hij 74 jaar en 3 maanden oud is. Die leeftijd is hij nipt gepasseerd. De bezitstermijn is voor Johan daarom niet de ‘standaard’ 5 jaar, maar 5,5 jaar.

Bestrijding van de dubbel-BOR-constructies (de bedrijfsopvolgingscarrousel)

Ook deze maatregel heeft een antimisbruikkarakter. Het idee hierachter is eenvoudig. Ouders schenken het ondernemingsvermogen aan hun kinderen. Nadat de kinderen de voorzettingstermijn hebben uitgezeten kopen zij de onderneming terug. Vervolgens zitten de ouders de bezitstermijn weer uit. Als zij de onderneming nu wederom overdragen aan de kinderen, is wederom de bedrijfsopvolgingsregeling van toepassing. Hierdoor gaat in feite hetzelfde vermogen twee keer belastingvrij over. De wetgever legt dit aan banden. Dat doet hij door in de wet op te nemen dat het toepassen van de BOR niet is toegestaan voor zover de onderneming op enig eerder moment al in bezit is geweest van de verkrijger. De uitsluiting van de bedrijfsopvolgingsfaciliteiten is beperkt tot het bedrag van de verkoopsom van het ondernemingsvermogen van de verkochte onderneming. Een voorbeeld verduidelijkt de werking van deze bepaling.

Voorbeeld 2. Bestrijding van dubbel-BOR-constructies

Een kind heeft een onderneming met een waarde van € 1 miljoen. Hij verkoopt deze aan zijn ouders. Vervolgens zitten de ouders de bezitstermijn uit. Daarna schenken de ouders de onderneming aan het kind. Op dat moment is de waarde van de onderneming toegenomen tot € 1,5 miljoen. Onder het huidige recht is de bedrijfsopvolgingsregeling van toepassing op de volledige waarde van € 1,5 miljoen. De nieuwe maatregel verandert dat. Op de eerdere verkoopsom (€ 1 miljoen) is de BOR niet van toepassing. De BOR is wel van toepassing op het restant van € 500.000.

Versoepeling regels over toepassen BOR en herstructureren

De wetgever komt met maatregelen om het eenvoudiger te maken om tijdens de bezitstermijn en de voortzettingstermijn te herstructureren. Volgens de wetgever zijn er een aantal voorwaarden gesteld die te streng zijn en in feite niet nodig zijn om misbruik te voorkomen. Het uitgangspunt blijft dat als de juridische huls van de onderneming wijzigt, dit geen belemmering is voor de bezitseis of voortzettingseis. Daarbij geldt als voorwaarde dat de subjectieve gerechtigdheid tot de onderneming niet toeneemt (bij de bezitseis) of afneemt (bij de voortzettingseis). Het is niet relevant of een dergelijke herstructurering ruisend of geruisloos plaatsvindt. Ook mag de herstructurering plaatsvinden tegen een tegenprestatie (voor de bezitseis). Bij een toetsing aan de voortzettingseis blijft dit niet toegestaan. In de kern is het dus van belang dat de economische gerechtigdheid niet wijzigt.

Voorbeeld 3. Versoepeling bij herstructureringen

Peter is enig aandeelhouder van Peter B.V. en enig aandeelhouder van Holding B.V. Peter B.V. bezit een onderneming en Peter Holding B.V. heeft verschillende deelnemingen. Als Peter zijn aandelen Peter B.V. inbrengt in Holding B.V., dan gaat er onder het huidige recht een nieuwe bezitstermijn lopen, tenzij sprake is van een gefaciliteerde aandelenfusie. Onder het nieuwe recht geldt als enige eis dat de gerechtigdheid tot de onderneming uiteindelijk volledig bij Peter blijft. Of er een faciliteit van toepassing is, doet niet meer ter zake.

Saldering schuld en pand bij verkrijging ter beschikking gesteld pand onder de BOR

Als de erflater of schenker een pand ter beschikking stelt aan de onderneming, dan kwalificeert dat pand voor de BOR als ondernemingsvermogen. Daarvoor is wel vereist dat de verkrijger tegelijkertijd het pand en de aandelen in de vennootschap verkrijgt. Is dat het geval, dan mag hij de BOR toepassen op de aandelen en op het pand. Indien er een financiering op het pand rust, dan gaat meestal die financiering ook over op de verkrijger. Op dit moment wordt voor het bepalen van de BOR-vrijstelling de schuld op het pand niet meegenomen. Hierdoor wordt een te hoge vrijstelling toegekend. De wetgever repareert dit door de BOR voortaan toe te passen op het saldo van de waarde van het pand en de daarop betrekking hebbende schulden.

Afgevallen maatregelen met betrekking tot de BOR

In aanloop naar 1 januari 2026 zijn er verschillende maatregelen besproken. Niet alle voorgestelde wijzigingen in de BOR zullen per 2026 intreden. De volgende maatregelen gaan voorlopig nog niet in:

• Het beperken van de BOR tot aandelen waarmee daadwerkelijk ondernemingsrisico wordt gelopen. Dit zou vorm krijgen door de BOR te beperken tot gewone aandelen met een belang van ten minste 5%.
• De verruiming van de verwateringsregeling en het bieden van toegang tot de BOR voor kleine familiebelangen.

Advies over toepassing van de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) in 2026

Rondom de bedrijfsopvolgingsregeling is het al jaren onrustig. Ook de wijzigingen in de BOR die in 2026 ingaan zullen de praktijk behoorlijk gaan bezighouden. Ondernemers die overwegen om gebruik te maken van de bedrijfsopvolgingsfaciliteiten doen er goed aan dit ruim van tevoren te plannen. Ondanks de steeds veranderende regelgeving is een goede voorbereiding namelijk van essentieel belang. Niet alleen vanuit een fiscaal oogpunt, maar ook om een onderneming en de mensen in de onderneming daadwerkelijk klaar te stomen voor een overdracht. Hebt u vragen over dit onderwerp? Neem dan gerust eens vrijblijvend contact met ons op.