ZZP’er inhuren: Belastingdienst verduidelijkt begrip ‘gezagscriterium’

Gaat u in zee met een zzp’er, dan wilt u deze uiteraard niet als werknemer in dienst hebben. Of daarvan sprake is, hangt naast loon en arbeid ook af van het gezag. Dat laatste geeft vaak problemen. 

Dienstverband of niet?

Als u in zee gaat met een zzp’er en zeker wilt weten dat u echt niet met een (fiscale) werknemer van doen heeft, toetst u naast elkaar of er sprake is van loon, persoonlijke arbeidsverplichting en gezag. Deze criteria gelden naast elkaar, dus wanneer een van de drie ontbreekt, is dat voldoende om zeker te weten dat uw zzp’er geen werknemer is. Gezag roept daarbij de meeste vragen op, maar is heel recentelijk verduidelijkt door de Belastingdienst.

Wet DBA

Maar we hebben toch modelovereenkomsten voor de zekerheid? Ja, dat klopt wel. Echter is per 1 juli 2017 de overgangsregeling minder soepel geworden. Er is toen gezegd dat zolang er nog geen duidelijkheid is over begrippen, er niet zal worden nageheven. Maar het begrip gezag is nu in ieder geval verduidelijkt. Let op. U kunt dus niet meer roepen dat u geen idee had hoe dit moest worden uitgelegd. U moet er dus rekening mee houden dat de modelovereenkomst alleen niet meer genoeg is, als uit de feiten duidelijk blijkt dat er sprake is van een werknemer.

Criteria dienstverband ja of nee

Twee van de drie criteria zijn redelijk makkelijk te beoordelen.

  1. Als loon wordt namelijk elke betaling aangemerkt aan de ondernemer/zzp’er. Het maakt niet uit hoe u dit noemt. Het gebruik van de term factuurbedrag gaat u bijvoorbeeld niet helpen! Van loon zal dus altijd wel sprake zijn.
  2. Ook de persoonlijke arbeidsverplichting is redelijk duidelijk. Het gaat er hierbij om dat u wilt dat de ondernemer /zzp’er zelf het werk gaat doen en niet een willekeurige derde kan sturen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een afspraak met een zzp’er met een schildersbedrijf. Mag deze zzp’er ook een ‘maat’ sturen of wilt u hem in eigen persoon zien? Naarmate het werk complexer wordt, zal het moeilijker zijn om vol te houden dat een willekeurige derde de werkzaamheden van u ook mag uitvoeren.
  3. Ten slotte is er nog de derde eis: werkgeversgezag. Het gaat dan eigenlijk om de vraag of u als opdrachtgever inbreng heeft over de werkwijze van de ondernemer/zzp’er. Zo ja, dan is er sneller sprake van een werknemer. Heeft u alleen iets te zeggen over het eindresultaat en eventueel wat randvoorwaarden, dan is dit een aanwijzing dat u opdrachtgever bent.
Ook andere criteria van belang!

Maar daarnaast zijn er nog een heleboel andere omstandigheden van belang. Zo zijn er belangrijke indicaties voor werknemerschap:

  • de zzp’er presenteert zich als uw personeel;
  • de zzp’er wordt qua afspraken hetzelfde behandeld als personeel;
  • de zzp’er werkt mee in de gewone bedrijfsvoering.

Een nieuwe bijlage in het Handboek Loonheffingen 2018 geeft opdrachtgevers en opdrachtnemers meer handvatten om zelf te beoordelen of er sprake is van een dienstbetrekking aan de hand van het criterium ‘gezag’.

Hoewel het volgens de Belastingdienst niet mogelijk is om van tevoren alle mogelijke elementen voor de beoordeling van de gezagsverhouding (tool) te definiëren, zijn in de nieuwe bijlage bij het Handboek Loonheffingen 2018 de belangrijkste aspecten opgesomd:

  • leiding en toezicht;
  • vergelijkbaarheid personeel;
  • werktijden, locatie, materialen, hulpmiddelen en gereedschappen;
  • manier waarop de werkende naar buiten treedt;
  • aansprakelijkheid voor risico’s;
  • concurrentie- en relatiebeding;
  • beloning.

De Belastingdienst legt in de bijlage elke factor uit en geeft daarnaast een aantal voorbeelden die kunnen helpen in de beoordeling van de aanwezigheid van een gezagsverhouding. Dat is namelijk bepalend voor het type arbeidsrelatie tussen werkgever en een zelfstandige.

Wel handhaving bij kwaadwillenden

Voor zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) bestaat sinds 1 mei 2016 de Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties (DBA). Deze wet zorgde echter vanaf het begin al voor veel onduidelijkheid en onrust. Het kabinet streeft er dan ook naar om op 1 januari 2021 nieuwe wet- en regelgeving rond te hebben. De handhaving van de Wet DBA is echter nog maar uitgesteld tot 1 januari 2020. Dit betekent dat werkgevers tot die datum in principe geen correctieverplichting, naheffingsaanslag loonheffingen of boete krijgen als er achteraf geen goede beoordeling van een arbeidsrelatie blijkt te zijn gemaakt. Kwaadwillende werkgevers hangt dit wel boven het hoofd, als de Belastingdienst tijdens een looncontrole kan bewijzen dat er sprake is van drie factoren:

  • een (fictieve) dienstbetrekking;
  • evidente schijnzelfstandigheid;
  • opzettelijke schijnzelfstandigheid.
 Werken volgens modelovereenkomst

Bij twijfel of er sprake is van een dienstbetrekking tussen een werkgever en een zzp’er is een modelovereenkomst te gebruiken. Als er daadwerkelijk in lijn met de overeenkomst wordt gewerkt, hoeft de werkgever met deze modelovereenkomst de zzp’er niet in de loonheffingen te betrekken.